Growth mindset: waarom sommige professionals blijven groeien

Growth mindset: waarom sommige professionals blijven groeien (ook wanneer het spannend wordt)

Growth mindset: waarom sommige professionals blijven groeien (ook wanneer het spannend wordt)
Sommige mensen lijken zich relatief makkelijk te ontwikkelen.

Niet omdat alles hen vanzelf afgaat. En ook niet omdat ze nooit onzeker zijn. Vaak ervaren zij juist net zoveel twijfel, fouten en spanning als anderen. Toch blijven ze zichzelf ontwikkelen. Ze durven feedback te ontvangen, nieuwe dingen te proberen en blijven leren, ook wanneer iets ongemakkelijk voelt.

Andere professionals lopen juist sneller vast.

Niet omdat ze minder intelligent zijn, maar omdat ze onbewust geloven dat bepaalde eigenschappen min of meer vaststaan:

“Ik ben gewoon niet goed in presenteren.”
“Leidinggeven past niet echt bij mij.”
“Assertief zijn zit niet in mijn karakter.”
En precies daar gaat het verschil tussen een fixed mindset en een growth mindset over.

Het concept werd bekend door psycholoog Carol Dweck. Zij ontdekte dat de manier waarop mensen kijken naar talent, ontwikkeling en falen enorme invloed heeft op gedrag.

Niet alleen op prestaties trouwens, maar ook op:

communicatie;
leiderschap;
samenwerking;
zelfvertrouwen;
stress;
en persoonlijke groei.
Want de overtuiging die je hebt over jezelf bepaalt vaak hoeveel ruimte je jezelf geeft om te leren.

Waarom veel professionals zichzelf onbewust klein houden
Misschien herken je dit wel.

Je wilt jezelf ontwikkelen, maar ergens voelt het spannend. Misschien stel je bepaalde situaties uit omdat je bang bent om fouten te maken. Of je merkt dat feedback harder binnenkomt dan je zou willen.

Dat is heel menselijk.

Veel mensen koppelen prestaties namelijk onbewust aan identiteit.

Wanneer iets goed gaat, voelen ze zich competent.
Wanneer iets fout gaat, voelt het alsof ze tekortschieten als persoon.

En precies daar ontstaat vaak een fixed mindset.

Bij een fixed mindset geloven mensen — meestal onbewust — dat eigenschappen grotendeels vaststaan. Talent heb je of heb je niet. Je bent van nature goed in communiceren of juist niet. Sommige mensen zijn geboren leiders en anderen simpelweg niet.

Dat lijkt misschien onschuldig, maar het beïnvloedt gedrag enorm.

Want zodra mensen denken dat fouten iets zeggen over wie ze zijn, wordt falen bedreigend.

En bedreigende situaties gaan we vaak vermijden.

Waarom een growth mindset niet betekent dat je altijd positief moet zijn
Dit is belangrijk om meteen helder te maken.

Growth mindset gaat niet over geforceerd positief denken. Ook niet over jezelf constant pushen of geloven dat “alles mogelijk is als je maar hard genoeg werkt”.

Dat zou eerlijk gezegd behoorlijk vermoeiend zijn.

Een growth mindset betekent vooral dat je vaardigheden en gedrag ziet als ontwikkelbaar.

Dus niet:

“Ik kan dit niet.”
Maar eerder:

“Ik kan dit nog niet goed.”
Dat lijkt een klein verschil, maar psychologisch verandert er veel.

Want zodra ontwikkeling mogelijk voelt, ontstaat er ruimte om te oefenen, fouten te maken en te leren zonder dat alles direct iets zegt over jouw waarde als persoon.

Waarom fouten zoveel spanning oproepen
Veel professionals zijn opgegroeid in omgevingen waar fouten vooral gekoppeld werden aan beoordeling.

Op school bijvoorbeeld.

Goede cijfers betekenden waardering.
Fouten betekenden correctie.

Daardoor leren veel mensen onbewust:

fouten maken is onveilig.
Dat zie je later terug op de werkvloer.

Professionals vermijden soms situaties waarin ze onzekerheid voelen:

presenteren;
feedback geven;
leiding nemen;
moeilijke gesprekken voeren;
zichtbaar zijn;
of nieuwe verantwoordelijkheden oppakken.
Niet omdat ze ongemotiveerd zijn, maar omdat falen psychologisch voelt als een bedreiging van hun competentie.

En eerlijk gezegd herkennen veel mensen dat niet eens bewust.

Ze zeggen bijvoorbeeld:

“Ik heb er gewoon geen talent voor.”
Terwijl daaronder vaak iets anders zit:
de angst om ergens nog niet goed in te zijn.

Een growth mindset verandert hoe je naar ongemak kijkt
Mensen met een growth mindset ervaren ongemak meestal anders.

Niet fijner trouwens.
Dat is een belangrijk verschil.

Ook zij vinden spannende gesprekken ongemakkelijk. Ook zij voelen onzekerheid wanneer ze iets nieuws proberen. Alleen koppelen ze dat minder snel aan persoonlijk falen.

Ze zien spanning vaker als onderdeel van ontwikkeling.

Bijvoorbeeld:

“Natuurlijk voelt dit lastig. Ik ben dit nog aan het leren.”
Dat zorgt ervoor dat mensen langer blijven oefenen wanneer iets moeilijk wordt.

En precies daar ontstaat vaak groei.

Want ontwikkeling verloopt zelden lineair of comfortabel.

Waarom dit zoveel invloed heeft op communicatie
Je ziet het verschil tussen fixed en growth mindset sterk terug in communicatie.

Bijvoorbeeld tijdens feedback.

Mensen met een fixed mindset ervaren feedback sneller als kritiek op wie ze zijn:

“Zie je wel, ik ben hier niet goed in.”
Daardoor ontstaat vaak defensief gedrag:

uitleggen;
verdedigen;
terugtrekken;
of kritiek vermijden.
Terwijl mensen met een growth mindset feedback vaker zien als informatie:

“Interessant, blijkbaar heeft mijn gedrag dit effect.”
Dat betekent niet dat feedback ineens prettig voelt. Maar er ontstaat meer ruimte om nieuwsgierig te blijven.

En die nieuwsgierigheid maakt een enorm verschil in professionele ontwikkeling.

Leidinggeven vraagt bijna altijd een growth mindset
Veel professionals groeien door naar leidinggevende rollen omdat ze inhoudelijk sterk zijn. Alleen ontdekken ze vervolgens dat leidinggeven heel andere vaardigheden vraagt.

Gesprekken voeren.
Feedback geven.
Conflicten begeleiden.
Grenzen aangeven.
Luisteren.
Mensen aanspreken.

En juist daar ontstaat soms onzekerheid.

Sommige leidinggevenden raken dan verstrikt in gedachten zoals:

“Misschien ben ik gewoon geen natuurlijke leider.”
Terwijl leiderschap voor een groot deel trainbaar gedrag is.

Natuurlijk spelen persoonlijkheid en talent mee. Maar veel vaardigheden rondom leidinggeven ontwikkelen zich juist door ervaring, reflectie en oefening.

Alleen moet iemand zichzelf daar wel ruimte voor geven.

Waarom perfectionisme groei vaak tegenhoudt
Wat interessant is, is dat perfectionistische professionals soms juist moeite hebben met een growth mindset.

Dat klinkt misschien tegenstrijdig.

Maar perfectionisme draait vaak niet alleen om hoge standaarden. Daaronder zit regelmatig de behoefte om fouten, afwijzing of oordeel te vermijden.

Daardoor worden mensen soms extreem voorzichtig.

Ze bereiden alles eindeloos voor.
Willen eerst volledige zekerheid.
Of wachten totdat ze denken “goed genoeg” te zijn.

Alleen bestaat dat moment zelden.

En ondertussen blijven belangrijke leerervaringen uit.

Een growth mindset helpt om ontwikkeling realistischer te bekijken:
niet als bewijs dat je perfect moet zijn, maar als proces waarin fouten onvermijdelijk zijn.

Waarom vergelijken met anderen vaak demotiverend werkt
Veel professionals vergelijken hun beginfase met het eindresultaat van anderen.

Ze zien collega’s die:

overtuigend presenteren;
moeiteloos communiceren;
sterk leidinggeven;
of rustig blijven onder druk.
En denken vervolgens:

“Die kunnen dat gewoon van nature.”
Maar meestal zien we alleen het zichtbare resultaat.
Niet alle oefening, fouten en onzekerheden die eraan voorafgingen.

Dat maakt vergelijken gevaarlijk.

Want zodra talent voelt als iets aangeborens, lijkt persoonlijke ontwikkeling soms zinloos:

“Waarom zou ik oefenen als anderen dit vanzelf kunnen?”
Terwijl veel sterke professionals juist gegroeid zijn doordat ze bleven oefenen op momenten dat het nog ongemakkelijk voelde.

Een growth mindset betekent niet dat alles maakbaar is
Dit is ook belangrijk.

Growth mindset betekent niet dat iedereen overal even goed in kan worden. Mensen verschillen natuurlijk in talent, karakter en voorkeuren.

Alleen onderschatten veel professionals hoeveel gedrag ontwikkelbaar is.

Communicatie bijvoorbeeld.

Mensen zeggen vaak:

“Ik ben gewoon niet assertief.”
Alsof assertiviteit een vast karaktereigenschap is.

Terwijl assertiviteit grotendeels bestaat uit vaardigheden:

grenzen aangeven;
gevoelens uitspreken;
spanning verdragen;
duidelijk communiceren.
Dat kun je ontwikkelen.

Misschien niet van de ene op de andere dag. Maar wel stap voor stap.

Waarom taal hierin zoveel invloed heeft
Wat interessant is aan mindset, is dat taal veel invloed heeft op hoe mensen zichzelf zien.

Bijvoorbeeld het verschil tussen:

“Ik ben slecht in feedback geven.”
En:

“Ik vind feedback geven nog lastig.”
De eerste uitspraak voelt vast.
De tweede laat ruimte voor ontwikkeling.

Dat klinkt klein, maar ons brein reageert sterk op dit soort overtuigingen.

Taal beïnvloedt namelijk verwachtingen.
En verwachtingen beïnvloeden gedrag.

Organisaties hebben hier ook invloed op
Mindset ontstaat niet alleen individueel.

De cultuur binnen teams en organisaties speelt ook een grote rol.

Bijvoorbeeld:
hoe wordt er gereageerd op fouten?
Is er ruimte om vragen te stellen?
Mogen mensen experimenteren?
Wordt ontwikkeling gestimuleerd of vooral beoordeeld?

In sommige organisaties voelen mensen voortdurend druk om competent over te komen. Daardoor gaan medewerkers risico’s vermijden, minder vragen stellen en sneller defensief reageren.

Terwijl groei juist ontstaat in omgevingen waar mensen veilig genoeg zijn om nog niet alles perfect te hoeven kunnen.

Waarom een growth mindset helpt bij stress
Wat veel mensen niet beseffen, is dat mindset ook invloed heeft op stress.

Professionals met een fixed mindset ervaren uitdagingen sneller als bedreigend:

“Wat als ik faal?”
“Wat als ik door de mand val?”
“Wat als blijkt dat ik dit niet kan?”
Daardoor ontstaat meer spanning rondom beoordeling.

Een growth mindset haalt die druk niet volledig weg, maar verandert wel de betekenis van moeilijke situaties.

Spanning betekent dan niet automatisch:

“Ik schiet tekort.”
Maar eerder:

“Ik ben iets aan het leren wat ik nog spannend vind.”
En dat geeft vaak meer mentale ruimte.

Groei vraagt soms bewust ongemak opzoeken
Dit is misschien wel de kern van een growth mindset.

Persoonlijke ontwikkeling gebeurt zelden alleen binnen comfort.

Niet omdat je jezelf constant moet pushen, maar omdat groei bijna altijd vraagt dat je tijdelijk iets doet wat nog onwennig voelt.

Bijvoorbeeld:

een lastig gesprek voeren;
feedback vragen;
zichtbaar zijn;
presenteren;
grenzen aangeven;
of eerlijk zeggen dat je iets nog niet weet.
Dat soort momenten voelen vaak spannend omdat je nog geen volledige controle ervaart.

En precies daar ontstaat ontwikkeling.

Tot slot
Veel professionals denken dat persoonlijke groei vooral draait om meer kennis, betere technieken of meer ervaring.

Maar vaak begint ontwikkeling op een diepere laag:
de overtuiging dat je überhaupt kúnt groeien.

Want zodra mensen geloven dat eigenschappen grotendeels vaststaan, ontstaat er sneller angst voor fouten, kritiek en ongemak.

Terwijl een growth mindset ruimte geeft.
Ruimte om te oefenen.
Om te leren.
Om onzeker te mogen zijn zonder jezelf direct af te wijzen.

Niet omdat alles ineens makkelijk wordt.
Maar omdat ontwikkeling weer mogelijk voelt.

Misschien is dat uiteindelijk wel de kern van een growth mindset:
niet geloven dat je overal direct goed in moet zijn, maar vertrouwen ontwikkelen dat je kunt blijven groeien.

Wil je jezelf sterker ontwikkelen?
Bij Supertrainer geloven we dat persoonlijke ontwikkeling niet draait om perfect zijn. Het begint bij bewustwording, oefening en de bereidheid om te blijven leren.

Wil je beter leren:

assertief communiceren;
sterker leidinggeven;
omgaan met feedback;
of meer zelfvertrouwen ontwikkelen in gesprekken?
Meld je dan aan voor onze maillijst.

Daar delen we regelmatig praktische inzichten, oefeningen en communicatietips die je direct kunt toepassen in de praktijk.